HET MODEL
Interactionele Vormgeving (I.V.) is een psychotherapeutisch model waarbij, vertrekkend vanuit een integratieve en eclectische visie, verschillende therapeutische stromingen in interactie worden gebracht tot een nieuw model. In het nieuwe geheel dat I.V. vormt, bevruchten, verdiepen en verrijken de oorspronkelijke vormen elkaar wederzijds zonder hun eigenheid te verliezen. Interactionele Vormgeving beweegt zich in het spanningsveld tussen de universaliteit van de menselijke problemen en de uniciteit van iedere mens, heeft oog voor de mens in ontwikkeling en voor diens existentiële en spirituele dimensie. I.V. integreert experiëntiële met systemische elementen, een lichaamsgerichte benadering met gesprekstherapie. I.V. sluit aan bij de vernieuwingen in psychotherapie omdat het oog heeft voor de grotere context en een meersporenbeleid.
De I.V.-therapeut sluit aan bij een meersporenbeleid en weet de cliënt en zijn hulpvraag vanuit diverse richtingen te benaderen zonder dogmatisch vast te houden aan één zienswijze. Hij gebruikt methodes uit de verschillende stromingen en weet te motiveren waarom hij voor een welbepaalde interventie kiest.
Het begeleidingsmodel baseert zich op creatieve interventiestrategieën waarbij interactie en vormgeving de essentiële uitgangspunten zijn. Centraal staat de uniciteit van zowel de cliënt als therapeut. Samen zoeken en bepalen ze de doelstelling van de therapie en de meest geschikte wegen om dit te bereiken. De kenmerken van de cliënt en zijn hulpvraag bepalen welk spoor er gevolgd wordt ; het groter geheel (de cliënt in wisselwerking met zijn verleden, sociale context en richting) wordt echter niet uit het oog verloren. Cliënt en therapeut werken in een interactief, creatief proces samen aan de integratie van meer mogelijkheden en keuzes in het leven van de cliënt met oog voor het grotere geheel. Ruimte en vertrouwen geven aan de cliënt is een basisattitude van de I.V.–therapeut.
UITGANGSPUNTEN
Interactie – wisselwerking
We spreken hier zowel over een intrapsychische en relationele interactie, over de interactie met het onbewuste en het transpersoonlijke, als over de wisselwerking tussen de verschillende therapievormen.
Vormgeving
Iedere psychotherapeutische benadering doet appel op vormgeving en vormvinding. Men gebruikt woorden, gebaren, klanken, houding, materialen, enz. om vorm te geven. De therapeut ontwikkelt voeling om samen met de cliënt vorm te geven aan het therapeutisch proces en om de cliënt te stimuleren zijn persoonlijke groei gestalte te geven in de eigen leefomgeving.
Integrale visie
Wij beogen de dialoog te bevorderen tussen de objectieve individuele en collectieve waarneembare uitgangspunten van de wetenschap en het subjectieve van zowel de individuele intrapsychische beleving als de collectieve archetypische cultuur. Als integratieve benadering besteedt I.V. zowel aandacht aan betekenis, gedrag en beleving.
De grotere context
Mensen kun je niet los zien van contexten: enerzijds is er de relatie van het individu/gezin en zijn omgeving/de maatschappij, anderzijds zijn er de banden met het verleden en de verwachtingen naar de toekomst. De mens wil zich actualiseren (een plek in de wereld) en realiseren (zingeving).
Meerdere sporen in een interactief model
I.V. is een eigen vorm ontstaan uit de interactie van verschillende therapeutische stromingen waardoor de I.V.-therapeut over een diversiteit van behandelingsmethoden beschikt.
De ingang van de cliënt
De I.V.-therapeut tracht in eerste instantie het spoor van de cliënt te volgen, de juiste ingang en benaderingswijze te vinden die de cliënt ruimte en vertrouwen geeft. Het is niet zo dat de cliënt zich moet aanpassen aan de therapeut en/of therapievorm. I.V. werkt vanuit een respectvolle therapeutische samenwerkingsrelatie.
Werkalliantie
De verbondenheid en samenwerking tussen therapeut en cliënt blijken van essentieel belang. Ze maken het mogelijk beleving, betekenissen en gedrag te exploreren en in beweging te brengen op zodanige wijze dat het de cliënt/het cliëntsysteem dient.
De nieuwe onschuld: mindfulness
Volgens de visie van Interactionele Vormgeving is de nieuwe onschuld de relationele basis die een therapie mogelijk en effectief maakt. Het gaat om milde aandachtige aanwezigheid (mindfulness) en om wijsheid die kennis, liefde en mededogen omvat.
Diagnostiek versus uniciteit
De klacht van de cliënt wordt door I.V. zowel bekeken binnen een universeel model (zoals DSM IV) als vanuit de eigenheid van ieder individu en diens context.
Ruimte maken
De I.V.-therapeut erkent in de eerste plaats de positieve bedoeling van elke zelfrepresentatie van de cliënt en leert de cliënt ieder beschadigd stukje van zichzelf te ontvangen en begrijpen.
Beweging door existentie
Door de ruimte te creëren waarbinnen de cliënt bewust kan worden van zijn overlevingsstrategieën, door te laten zijn ‘wat is’ zonder oordeel en zonder druk uit te oefenen, kan er beweging ontstaan.
De paradox van de verandering: de cliënt verandert wanneer hij stilstaat, erkent en contact maakt met wat er is.
Het lichaamsgericht werken
Is een aspect van psychotherapie dat wordt geïntegreerd in het geheel: lichaamsenergie en bewustzijn, lichaamstaal, lichamelijk ‘weten’, gewaarzijn, aarden, ontvangen en doen, lichaam en stem, lichaam en ruimte, beweging.
De kracht van de verbeelding
De rijkdom van ons (collectieve) onbewuste wordt op waarde geschat. Dit vindt zijn weerslag in het werken met beelden, symbolen en archetypen.
Het waarnemen en gewaarzijn
De paradox van de verandering : de cliënt verandert wanneer hij stilstaat, erkent en contact maakt met wat er is. Veranderen is méér worden wie men in wezen is. Waarnemen en luisteren naar wat er innerlijk en uiterlijk gebeurt, is daarbij zeer belangrijk. Aandacht en ontvankelijke concentratie zijn basisattituden.
De interactie tussen betekenis-proces-gedrag
De mens en zijn situatie worden bekeken vanuit de wil, het handelen en het waarnemen en hun wederzijdse beïnvloeding (een circulair proces).
De creatieve integratie
Stilstaan bij de interactiefuncties (wil, handelen en waarneming) maakt het mogelijk openingen te vinden in patronen en de bronnen op te sporen die leiden naar een creatieve integratie waarbij persoon en omgeving opnieuw ‘zelf-helend’ worden (zelf-organisatie).
Systeem
Bij de interactie tussen individuen dient men oog te hebben voor de wijze van beïnvloeding (communicatie) en voor de plaats (structuur) in het systeem (bvb gezin).
Verbondenheid
I.V. hecht belang aan het leren gewaarzijn van de eigen binnenwereld en het vermogen dit aan anderen mee te delen. Maar het plaatst kanttekeningen bij een vastomlijnd beeld van ons ene ware zelf en vooral bij de sterk ik (egocentrisch)-gerichte stromingen die hieruit ontstaan zijn. Deze tijd vraagt erom oog te hebben voor de ruimere context en weer in verbinding te treden met een groter geheel in plaats van (terug) te vervallen in dogmatisme, racisme, terrorisme, globalisering
Zelf-in-relatie
Interactionele vormgeving ziet het zelf als een zelf-in-relatie, als een transindividueel zelf en pleit voor het loslaten van het idee van een vastomlijnd en afgebakend zelf. Het zelf is interactie- en contextafhankelijk en historisch, collectief en archetypisch ingebed. Vormgeven aan het momentele zelf blijft een noodzaak, een permanent ik is een illusie.
Het optimaal actie-potentiaal
Naast het zelfhelend systeem heeft de persoon er eveneens behoefte aan zich te ontwikkelen tot een geheel waarbij hij of zij een optimaal actiepotentiaal nastreeft. De in potentie aanwezige mogelijkheden en de kwaliteiten, die men als mens in zich heeft, beter kunnen benutten, maakt het leven rijker, plezieriger, zinvoller. Therapie houdt dus ook in: onderzoeken wat nodig is om wat ik te bieden heb toe te kunnen voegen aan de ander, het andere.
De transpersoonlijke dimensie
I.V. staat open voor wat verder reikt dan het algemeen waarneembare, voor wat de persoonlijkheid te boven gaat. Met de transpersoonlijke stroming heeft I.V. gemeen dat ook de transpersoonlijke behoeften van de mens een plaats krijgen en dat ze inzichten van de spirituele tradities uit oost en west tracht te gebruiken. Er is aandacht voor de zingeving, het mystieke, het paradoxale, het onuitspreekbare. Interactionele Vormgeving is van mening dat de enge grenzen van het ik en het persoonlijke onbewuste kunnen overstegen worden en zoekt een harmonieuze verhouding tussen eeuwige wijsheid en moderne wetenschap.
Bron: Educatieve Academie
